Партиялық жүйені жаңғырту: саяси бәсекелестікке жаңа мүмкіндіктер берілген
Жаңа Конституция жобасында ұсынылған саяси реформалардың ішінде 145 депутаттан тұратын, кеңейтілген өкілеттіктерге ие бір палаталы Парламент – Құрылтайды құру бастамасы айрықша мәнге ие. Бұл құрылымның пропорционалды сайлау жүйесі арқылы жасақталуы партиялық институттарды нығайтуға, саяси бәсекелестікті дамытуға және өкілдік демократияның сапасын арттыруға бағытталған маңызды институционалдық өзгеріс ретінде бағалануда.
Пропорционалды сайлау жүйесі, ең алдымен, партиялардың саяси үдерістегі рөлін күшейтеді. Мұндай модельде электорат жеке кандидаттан гөрі партияның бағдарламасына, стратегиялық бағытына және идеологиялық ұстанымына назар аударады. Соның нәтижесінде партиялар жүйелі кадрлық саясат қалыптастыруға, кәсіби мамандарды тартуға және ұзақмерзімді саяси платформаларды дамытуға мүдделі болады. Бұл үрдіс саяси ұйымдардың институционалдық тұрақтылығын арттырып, олардың қоғам алдындағы жауапкершілігін күшейтеді.
Бұл өзгерістер демократиялық даму бағытын ұстанған Қазақстан үшін маңызды кезеңдердің бірі саналады. Партиялық жүйенің сапалы дамуы мемлекеттік шешімдердің теңгерімді қабылдануына, түрлі әлеуметтік топтардың мүддесінің ескерілуіне және саяси диалог мәдениетінің қалыптасуына ықпал етеді. Осы тұрғыдан алғанда, жаңа парламенттік модель саяси плюрализмді кеңейтуге және қоғамдық сенімді арттыруға әлеуетті мүмкіндік береді.
Депутаттардың 5 жылдық өкілеттік мерзімі де партиялардың саяси стратегиясын ұзақмерзімді жоспарлауға жағдай жасайды. Бұл реформалардың сабақтастығын қамтамасыз етіп, тұрақты мемлекеттік саясат жүргізуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар мұндай мерзім партиялардан жоғары деңгейдегі есептілік пен қоғамдық бақылауға ашықтықты талап етеді. Тиімді кері байланыс механизмі болған жағдайда, бұл өкілдік билік институттарына деген сенімді күшейте алады.
Алайда партиялық жүйені жаңғырту тек сайлау форматын өзгерту арқылы шектелмейді. Саяси бәсекелестіктің шынайы болуы құқықтық теңдікке, ашық әрі әділ сайлау рәсімдеріне, партияішілік демократияның дамуына және азаматтық қоғам белсенділігіне байланысты.
Жаңа Конституция жобасында ұсынылған Құрылтайды құру бастамасы партиялық жүйені институционалдық тұрғыда күшейтіп, саяси бәсекелестікке жаңа мүмкіндіктер ашуға бағытталған маңызды қадам. Бұл өзгерістердің нақты жүзеге асуы азаматтардың саяси белсенділігі мен қоғамдық қолдауына да тікелей байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, 15 наурызда өтетін референдумның маңызы ерекше. Ол Қазақстан азаматтарына елдің саяси даму бағытына қатысты өз ұстанымын білдіруге мүмкіндік береді. Сондықтан референдумға қатысу – тек азаматтық құқық қана емес, мемлекет болашағына жауапкершілікпен қараудың көрінісі.
