Тәжімұрат Найзабеков: «Біз чемпион ғана дайындамаймыз, адам тәрбиелейміз»

Ақтау қаласында балалар мен жасөспірімдер арасындағы кумитэ, ката, Heart Point бағыттары бойынша әлем чемпионаты өтіп, оған 22 елден 1000-нан астам спортшы қатысты. Аталған дүбірлі дода қарсаңында 19-22 тамыз аралығында қалада халықаралық семинар ұйымдастырылып, оған Кёкушинкай каратэнің әлемдік деңгейдегі шеберлері қатысты. Халықаралық семинар мен әлем чемпионаты – еліміздегі, соның ішінде Маңғыстаудағы кёкушинкай каратэнің дамуына тың серпін берген айтулы спорттық шаралардың бірі болды деуге болады. Осы орайда otpannews.kz тілшісі «Бүкілқазақстандық Кёкушинкай каратэ ұйымы» РҚБ президенті, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы, Тәжімұрат Найзабековпен арнайы сұхбаттасқан еді.- Тәжімұрат аға, Ақтауда халықаралық семинардың өтуі – Маңғыстау үшін үлкен оқиға. Бұл семинардың еліміздегі кёкушинкайдың дамуы үшін қандай маңызы бар? Әлемдік деңгейдегі шеберлердің тәжірибесін қазақстандық спортшылар мен жаттықтырушыларға жеткізуде мұндай кездесулер қаншалықты маңызды?- Абай атамыздың «Ұстаздық еткен жалықпас, үйретуден балаға» деген сөзі бар. Спортта да осы қағида маңызды. Нағыз шебер өзінің білгенін өзімен бірге алып кетпей, кейінгі ұрпаққа аманат етуі керек. Ақтауда әлемдік деңгейдегі шеберлердің бас қосуы – жай ғана бірнеше күнге жоспарланған семинар емес. Бұл – тәжірибе алмасу, кәсіби білімді жетілдіру, ұстаз бен шәкірт арасындағы сабақтастықты нығайту. Әсіресе Кёкушинкай секілді тек спорттық шеберлікті емес, тәртіп пен рухты қатар талап ететін мектеп үшін мұндай кездесулердің маңызы зор. Шебердің бір қимылын көзбен көру кейде жүз кітап оқығаннан да әсерлі. Себебі Кёкушинкай – қол мен аяқтың қозғалысы ғана емес. Оның ар жағында мінез, сабыр, тәртіп, рух және адамның өзін-өзі жеңуі жатыр. Біз әлемнің үздік шеберлерінен үйренгенімізді қазақ баласына жеткізуіміз керек. Бүгін семинарға қатысқан бір жаттықтырушы ертең жүз баланы тәрбиелейді. Сол жүз баланың арасынан чемпион шығуы мүмкін. Бірақ чемпионнан да маңыздысы – сол жүз баланың жақсы азамат болып қалыптасуы. Мен үшін Кёкушинкайдың ең үлкен жеңісі – медаль емес. Ең үлкен жеңіс – баланың мінезінің түзелуі, рухының өсуі, ата-анасын сыйлайтын, елін сүйетін азамат болып қалыптасуы. Халықаралық семинарлардың шынайы мәні де осында.- Сіз өзіңіз кёкушинкайдан алғашқы жаттықтырушы-нұсқаушы ретінде 1990 жылы Ақтауда еңбек жолыңызды бастаған екенсіз. Осы жылдар ішінде бұл спорт Маңғыстауда қандай жолдан өтті? Бүгінде өңірдегі кёкушинкайдың жағдайын қалай бағалайсыз?- 1990 жылы Ақтауда Кёкушинкайды бастаған кезде бүгінгідей мүмкіндік болған жоқ. Арнайы зал аз, ақпарат тапшы, халықаралық байланыс жоқтың қасы еді. Бірақ бір нәрсе болды. Ол – ықылас, сенім және намыс. Кейде үлкен істің басталуына қомақты қаражаттан бұрын үлкен сенім қажет. Алғашқы жаттығуларға келген балалардың көзіндегі отты әлі күнге дейін ұмытпаймын. Бір залдан басталған жұмыс жылдар өте үлкен мектепке айналды. Шәкірттер өсті, жарыстарға қатысты, жеңіске жетті. Кешегі бала бүгін ұстаз болды. Кешегі шәкірт өз шәкіртін тәрбиелеп отыр. Мен үшін тарих деген – осы. Тарих тек жылдармен өлшенбейді, адамнан адамға жалғасқан аманатпен өлшенеді. Бүгін Маңғыстаудағы Кёкушинкайдың жағдайына қарасам, үлкен үміт көремін. Маңғыстау – мінезді өлке. Желіне де, шөліне де төтеп берген халықтың баласында төзім бар. Ал Кёкушинкайға ең керегі де – төзім мен рух. Ендігі міндетіміз – осы рухты жоғалтпай, жаңа буынға дұрыс бағыт беру.- Кёкушинкай Қазақстанға алғаш келген кезеңнен бері спорттың ауқымы қаншалықты өзгерді? Қазіргі таңда елімізде және Маңғыстау облысында кёкушинкаймен қанша адам айналысады, оның ішінде балалар мен жасөспірімдердің үлесі қандай?- Біз алғаш бастаған кезде Кёкушинкайды білетін адамның өзі аз еді. Бүгінде Қазақстанның көптеген қалалары мен аудандарында мыңдаған бала мен жасөспірім кимоно киіп, жаттығу жасап жүр. Бұл – үлкен өзгеріс. Дегенмен мен үшін саннан бұрын сапа маңызды. Мыңдаған спортшы болғанымен, оның тәрбиелік мәні болмаса, жетістіктің салмағы азаяды. Ал жүз баланың бойына тәртіп, намыс, еңбекқорлық сіңіре алсақ, сол жүз бала ертең жүз отбасының, жүз ортаның тірегіне айналады. Абай атамыз «Адамның адамшылығы – ақыл, ғылым, жақсы ата, жақсы ана, жақсы құрбы, жақсы ұстаздан болады» дейді. Сол жақсы ұстаздың бірі спорттағы жаттықтырушы болуы керек. Бүгінде Кёкушинкаймен айналысушылардың басым бөлігін балалар мен жастар құрайды. Сондықтан біздің жауапкершілігіміз де үлкен. Біз баланы тек соққы жасауға үйретпеуіміз керек. Оған қай жерде күш қолданбау керегін де түсіндіруіміз қажет. Күшті болуды ғана емес, өз күшін басқара білуді үйретуіміз керек. Кёкушинкайдың тәрбиелік мәні осында.- Ақтауда өтетін әлем чемпионатына 22 елден 1000-нан астам спортшының қатысуы жоспарланып отыр. Мұндай ауқымды халықаралық жарыстың Маңғыстауда өтуі өңірдегі балалар спорты мен кёкушинкайдың бұқаралық дамуына қандай серпін береді деп ойлайсыз?- Балаға кейде ұзақ насихат айтудың қажеті жоқ. Оған бір жақсы үлгі көрсету жеткілікті. Ақтаулық бала әлем чемпионын телефоннан көрсе – қызығады. Ал әлем чемпионының өз қаласында, өз көзінің алдында татамиге шығып жатқанын көрсе – армандай бастайды. Арман туған жерде мақсат пайда болады. Мақсат бар жерде еңбек басталады. Еңбек бар жерде нәтиже болады. Сондықтан әлемдік деңгейдегі жарыстың Маңғыстауда өтуі – балалар спорты үшін үлкен серпін. Алайда чемпионаттың ең үлкен мұрасы медаль мен кубок болмауы керек. Оның басты нәтижесі – жарыстан кейін спорт залдарының есігін ашып кірген жаңа балалар. Егер осы чемпионаттан кейін мың бала спортқа келсе, жүз бала жаман әдеттен алыстаса, он бала болашақта Қазақстанның намысын халықаралық аренада қорғаса – жарыстың шынайы жеңісі сол болмақ. Бүгін татамиге шыққан чемпион – ертеңгі баланың арманы. Ал бүгін армандаған бала – ертеңгі чемпион болуы мүмкін.- Алдағы жылдары Қазақстанда, соның ішінде Маңғыстауда кёкушинкайды одан әрі дамыту үшін қандай мәселелерге басымдық беру керек? Білікті жаттықтырушылар даярлау, балаларды спортқа тарту, спорттық инфрақұрылым және халықаралық жарыстар өткізу бағыттарында қандай жұмыстар қажет деп санайсыз?- Алдағы уақытта біз ең алдымен адам тәрбиесіне көңіл бөлуіміз керек. Зал салуға болады, татами сатып алуға болады, жарыс өткізуге болады. Бірақ ұстазды сатып ала алмайсың. Нағыз ұстаз жылдармен қалыптасады. Сондықтан бірінші міндет – білімді, адал, балаға жүрегімен қарайтын жаттықтырушыларды көбейту. Екіншіден, ауыл мен қала баласының мүмкіндігін теңестіруіміз керек. Спорт тек үлкен қаланың мүмкіндігі болмауы тиіс. Алыстағы ауылдағы бір баланың бойында болашақ әлем чемпионының жүрегі соғып тұруы мүмкін. Үшінші мәселе – инфрақұрылым. Балалардың қауіпсіз әрі сапалы жағдайда жаттығуына мүмкіндік беретін залдар, татами және қажетті спорттық құрал-жабдықтар керек. Төртінші бағыт – халықаралық тәжірибе. Қазақстандық спортшылар мен жаттықтырушылар әлемнің үздік мектептерімен тәжірибе алмасып, халықаралық жарыстар мен семинарларға тұрақты қатысуы қажет. Ал бесінші және ең маңыздысы – бірлік. Абай атамыз «Біріңді, қазақ, бірің дос, Көрмесең, істің бәрі бос» дейді. Спорт ұйымдары әртүрлі болуы мүмкін, эмблемаларымыз да бөлек болуы мүмкін. Бірақ біз тәрбиелейтін бала – бір елдің баласы. Біз қорғайтын ту – бір Қазақстанның туы. Сондықтан Кёкушинкайды бөлетін нәрсені емес, біріктіретін дүниені іздеуіміз керек. Менің арманым – Қазақстанның Кёкушинкайы тек чемпиондарымен ғана емес, тәрбиесімен, бірлігімен, мектебімен және адамгершілік рухымен әлемге үлгі болуы. Өйткені мықты мемлекет мықты адамнан құралады. Ал мықты адам – ең алдымен өзін жеңе білген адам. Мен үшін Кёкушинкай – спорттан да үлкен ұғым. Спортшының дәуірі қысқа болуы мүмкін. Чемпионның да бір күні орнына басқа чемпион келеді. Ал жақсы тәрбиенің ғұмыры ұзақ. Бізден кейін медальдар сөреде қалуы мүмкін. Бірақ біздің тәрбиемізді көрген шәкірттер, олардың тәрбиелеген балалары қалады. Сондықтан мен әрдайым айтамын: біз чемпион ғана дайындамаймыз, біз адам тәрбиелейміз. Ал адам тәрбиелеу – елдің болашағын тәрбиелеу. Кёкушинкайдағы әрбір жаттығу – денені шынықтыру ғана емес, мінезді шыңдау. Әрбір белбеу – адамның өзіне қойған талабының бір сатысы. Әрбір жеңіс – қарсыласты жеңуден бұрын өз бойыңдағы қорқынышты, жалқаулықты, әлсіздікті жеңу. Егер біз осы ұстанымды жас ұрпақтың жүрегіне жеткізе алсақ, Кёкушинкай Қазақстан спортына ғана емес, елдің болашағына да қызмет етеді. Біздің ең үлкен чемпионатымыз – өмір. Ал сол өмірдегі ең үлкен жеңіс - адам болып қалу.- Әңгімеңізге рахмет!