Otpan News 11:19, 16 қараша 2026Заманауи Ақтау қандай болуы керек, қаланың сәулеттік келбеті қалай өзгереді
АҚТАУ. OTPANNEWS.KZ — Президенттің халыққа Жолдауында азаматтардың өмір сүру сапасын арттыру маңызды басымдықтардың бірі ретінде атап өтілді. Бұл міндет құрылыс саласына да тікелей қатысты. Заманауи Ақтау қандай болуы керек, қаланың сәулеттік келбеті қалай өзгереді және инфрақұрылымды жоспарлауда қандай басымдықтар айқындалғаны жөнінде сайт тілшісі Маңғыстау облысының құрылыс, сәулет және қала құрылысы басқармасының басшысы Айдос Хамиевпен сұхбаттасты. Табиғи нысандар мен көлік инфрақұрылымы – Біз бұған дейін әлеуметтік инфрақұрылым, сәулет өнеріндегі заманауи үрдістер мен дизайн мәселелерін талқыладық. Сұхбатымыздың соңында туризм мен экология саласындағы маңызды бағыттарға тоқталсақ. Маңғыстаудың туристік әлеуеті зор. Осы мүмкіндіктерді толық ашуға қандай құрылыс жобалары ықпал етеді? – Өңірдің туристік әлеуеті көбіне аумақтардың қолжетімділігі мен инфрақұрылым сапасына байланысты. Заманауи қонақүй кешенін салуға болады, алайда оған апаратын қолайлы жолдар, инженерлік желілер және абаттандырылған қоғамдық кеңістіктер болмаса, оның мүмкіндігі шектеулі болады. Сондықтан туристік инфрақұрылымды кешенді түрде дамытуды көздеп отырмыз. Ақтау қаласында теңіз жағалауын дамыту және абаттандыру жобасы қарастырылған. Оның мақсаты – заманауи қоғамдық кеңістіктер құру, жағалау аумақтарының қолжетімділігін арттыру және қаланың тұрғындар мен қонақтар үшін тартымдылығын күшейту. Сондай-ақ қаладағы танымал қоғамдық орындардың бірі – «Ақбота» саябағын қайта жаңғырту жоспарланған. Кендірлі курорттық аймағын дамытуға да ерекше мән беріліп отыр. Мұнда құны 68,7 миллиард теңгені құрайтын жаңа әуежай құрылысы жүргізілуде. Жобалық өткізу қабілеті сағатына 150 жолаушыны құрайды. Бұл нысан облыстың оңтүстік бөлігінің көлік қолжетімділігін арттыру және туристік аумақты одан әрі дамыту тұрғысынан стратегиялық маңызға ие. Бұдан бөлек, өңірде Бозжыра шатқалындағы шолу алаңына апаратын автомобиль жолының құрылысы жүргізіліп жатыр. Мұндай жобаларды бір-бірінен бөлек емес, өзара байланыста қарастыру қажет. Турист үшін табиғи нысанның өзі ғана емес, оған қауіпсіз әрі жайлы жету мүмкіндігі де маңызды.Сонымен қатар туристік инфрақұрылымды дамыту барысында экологиялық шектеулер мен Маңғыстаудың табиғи мұрасын сақтау қажеттілігі ескерілуі тиіс. – Құрылыс жобалары облыстың көлік-логистикалық әлеуетін дамытуға қалай әсер етеді?– Маңғыстау теңіз, теміржол және автомобиль көлігі бағыттарын байланыстыратын маңызды географиялық орында орналасқан. Бұл әлеуетті одан әрі дамыту үшін көлік мүмкіндіктерін кеңейтіп қана қоймай, оларды тиісті инфрақұрылыммен қамтамасыз ету қажет. Қазіргі уақытта өңірде бірқатар жоба жүзеге асырылып жатыр. Атап айтқанда, Жетібай – Жаңаөзен – Түрікменстан автомобиль жолында жұмыстар жүргізілуде. Мұнайлы ауданында қайта жаңғыртудан кейін «Маңғыстау» теміржол вокзалы пайдалануға берілді. Бұл – жолаушыларға қызмет көрсету сапасын арттыруға бағытталған маңызды нысан. Ақтау қаласында автовокзал, қойма үй-жайлары және жәрмеңке алаңын қамтитын көпфункционалды көлік кешенін іске асыру жоспарланған. Мұндай тәсіл көлік және сауда қызметтерін бір кеңістікте біріктіруге, жолаушылар тасымалын ұйымдастыруды жақсартуға және кәсіпкерлікті дамытуға қосымша жағдай жасауға мүмкіндік береді. Тағы бір маңызды жоба – Кендірлі әуежайы. Ол болашақта облыстың оңтүстік бөлігінің көлік мүмкіндіктерін кеңейтеді. Ал Ақтау және Құрық порттары, сондай-ақ арнайы экономикалық аймақ нысандарына қатысты инвестициялық және инфрақұрылымдық жобалар бейінді ұйымдар мен уәкілетті органдардың құзыреті аясында жүзеге асырылуда. Біздің өз құзыретіміз шегіндегі міндетіміз – қала құрылысы, инженерлік және көлік инфрақұрылымының үйлесімді дамуына ықпал ету. Жасыл технологиялар және цифрландыру – Енді жасыл технологиялар мен цифрландыру мәселесіне тоқталсақ. Қазіргі таңда энергия тиімділігі жоғары әрі экологиялық таза құрылыс туралы жиі айтылады. Бұл тәсілдер Маңғыстау үшін қаншалықты өзекті? – Маңғыстау үшін энергия тиімділігі – жай ғана заманауи үрдіс емес, практикалық қажеттілік. Өңіріміздің климаты ыстық әрі құрғақ, күн радиациясы жоғары, желі күшті, ал су ресурстары шектеулі. Сондықтан ғимараттарды жобалау кезінде жылу оқшаулау, конструктивтік шешімдерді дұрыс таңдау, инженерлік жүйелердің тиімділігі және ресурстарды ұтымды пайдалану мәселелеріне ерекше мән берілуі керек. Энергия тиімділігі жекелеген заманауи құрылғыларды орнатудан емес, ғимаратты дұрыс жобалаудан басталатынын түсіну маңызды. Мысалы, терезелердің орналасуы, қасбеттерді қызып кетуден қорғау, құрылыс материалдарын таңдау, желдету және ауаны салқындату жүйелері болашақ пайдалану шығындарына тікелей әсер етеді. Кейде бастапқы кезеңде сапалы жобалық шешім қабылдау нысанды кейінгі пайдалану шығындарын едәуір азайтуға мүмкіндік береді.Сонымен бірге энергия тиімділігі бойынша міндетті нормативтік талаптарды сақтау мен халықаралық экологиялық сертификаттар алудың аражігін ажырата білу қажет. Өңірдегі барлық нысан халықаралық Green Building стандарттары бойынша салынып жатыр деп айта алмаймыз. Дегенмен ресурсты үнемдейтін және энергия тиімділігін арттыратын шешімдерді кезең-кезеңімен кеңейту қажет. – Өңірде құрылыс жүргізу кезінде қандай климаттық және экологиялық ерекшеліктерді ескеру қажет? – Маңғыстау құрылыс пен жобалауға айтарлықтай жоғары талаптар қояды. Жаздағы жоғары температура, жел жүктемесі, топырақ ерекшеліктері және су ресурстарының тапшылығы әр нысанға жеке тәсіл қолдануды талап етеді. Басқа өңірге арнап әзірленген типтік жобаны қажетті бейімдеусіз біздің жағдайымызда қолдануға болмайды. Инженерлік ізденістерге, құрылыс материалдарын таңдауға, конструкцияларды қолайсыз әсерлерден қорғауға және ғимараттардың ұзақ мерзімді беріктігіне ерекше назар аударылуы тиіс. Бұл тек ғимараттарға ғана емес, жалпы қалалық ортаға да қатысты. Мәселен, абаттандыру кезінде көлеңкелі жаяу жүргіншілер кеңістігін құру, жасыл желектердің жергілікті климатқа төзімділігі және суару үшін сенімді су көздерінің болуы ескерілуі қажет. Өңірлік урбанистика орталығы қызметінің негізгі бағыттарының қатарында көгалдандыру, суару жүйелері және қоғамдық кеңістіктерді дамыту мәселелері де қарастырылған. Сонымен қатар құрылыс кезінде экологиялық талаптар сақталып, құрылыс қалдықтарын тиісті тәртіппен басқару қамтамасыз етілуі және іргелес аумақтарға кері әсер етуге жол берілмеуі керек.Біз үшін нысанның сапалы салынуы ғана емес, оның бүкіл пайдалану мерзімі бойы қауіпсіз әрі экономикалық тұрғыдан тиімді болуы да маңызды. – Цифрландыру құрылыс саласын дамытудың негізгі бағыттарының біріне айналып келеді. Бүгінде қандай технологиялар қолданылуда және өңір құрылысқа цифрлық бақылау жүргізуге қаншалықты дайын? – Цифрландыру қала құрылысын жоспарлаудан бастап нысандарды пайдалануға беруге дейінгі құрылыс саласын басқару жүйесін біртіндеп өзгертіп келеді. Оның басты артықшылығы – процестердің ашықтығын қамтамасыз ету және туындауы мүмкін мәселелерді дер кезінде анықтау мүмкіндігі. Бүгінде құрылыс саласында бірнеше ақпараттық жүйе қолданылады. Соның бірі – eQurylys. Бұл жүйе құрылыс процестерін цифрлық сүйемелдеуге, нысандар туралы ақпарат жинауға және жобаларды іске асырудың жекелеген кезеңдеріне мониторинг жүргізуге арналған. Тағы бір бағыт – жобалық-сметалық құжаттамадағы материалдар мен жабдықтардың құнын автоматты түрде тексеруге арналған AQIQAT жүйесі. Мұндай құралдар сметалық есептеулердің негізділігін арттыруға және құрылыс құнын қалыптастыру кезінде жіберілетін қателер тәуекелін азайтуға көмектеседі. Сонымен қатар Q-Portal жүйесін қоса алғанда, құрылыс саласының бірыңғай цифрлық ортасы дамып келеді. Мемлекеттік қала құрылысы кадастрының маңызын да ерекше атап өткім келеді. Бұл біздің өңір үшін өте өзекті. Өйткені бас жоспарлар, егжей-тегжейлі жоспарлау жобалары, инженерлік желілер және аумақтарды пайдалану шектеулері туралы нақты цифрлық ақпарат сапалы қала құрылысы шешімдерін қабылдау үшін қажет. Қала құрылысы құжаттамасын цифрландыру процестердің ашықтығын арттырып, ақпаратқа қол жеткізуді жеңілдетеді және құрылыс аумақтарын жоспарлау кезінде бір-біріне қайшы келетін шешімдердің қабылдану ықтималдығын азайтады. Ғимараттарды ақпараттық модельдеу технологиялары – BIM немесе ТИМ жүйелерін қолдану да жобалау, инженерлік шешімдерді үйлестіру және нысандардың бүкіл өмірлік циклін басқару үшін қосымша мүмкіндіктер ашады. Алайда құрылысты толық цифрлық бақылауға көшу бір сәтте жүзеге асатын жұмыс емес.Ол үшін бастапқы деректердің сапалы болуы, ақпараттық жүйелердің интеграциясы, мамандарды даярлау және құрылыс процесіне қатысушылардың жауапкершілігін нақты бөлу қажет. Цифрландыру құжаттарды жай ғана электрондық форматқа көшірумен шектелмеуі керек. Ол неғұрлым дәл шешімдер қабылдауға және қосымша шығындарға әкелетін қателердің алдын алуға көмектесуі тиіс. Маңғыстау құрылыс саласын алдағы жылдары не күтіп тұр? – Сұхбатымыздың соңында сұрайын дегенім: алдағы жылдары Маңғыстау облысының құрылыс саласы жұмысының басты нәтижесін неден көресіз? – Мен өңірдің дамуын тек салынған шаршы метрлердің немесе игерілген қаражаттың көлемімен бағалағым келмейді. Әрине, бұл көрсеткіштер маңызды. Бірақ олар жалпы жағдайды толық сипаттай алмайды. Адам үшін үйінің жанында мектеп болғаны, медициналық көмектің қолжетімділігі, инженерлік желілердің үздіксіз жұмыс істеуі, көшелер мен қоғамдық кеңістіктердің қолайлы әрі қауіпсіз болуы әлдеқайда маңызды. Сондықтан құрылыс саласының алдағы дамуы үш негізгі қағидатқа сүйенуі тиіс: сапалы жоспарлау, жауапты құрылыс және ресурстарды ұтымды пайдалану. Дәл осындай тәсіл Мемлекет басшысы айқындаған инфрақұрылымды кешенді дамыту міндеттеріне сәйкес келеді. Құрылыс саласы туындаған мәселелерді кейіннен шешудің құралына айналмай, керісінше, олардың алдын алуы тиіс. Біздің ортақ міндетіміз – Маңғыстау тұрғындарының бүгінгі және келешек ұрпағы үшін заманауи, қауіпсіз әрі жайлы өмір сүру ортасын қалыптастыру. – Сұхбатыңызға рақмет!