Роза Әділханқызы 14:30, 8 маусым 2026Баяндының алғашқы мұғалімі ауыл тарихын кітап етіп жазуды жоспарлайды
Баянды ауылының тұрғыны Ақкүміс Дүйсенбаева анасынан қалған ұлттық киімдерді сақтап отыр. Оның жеке мұражайында анасының 70 жылдық тарихы бар жадағайы мен ішігі, 50 жылдық ішігі мен ширек ғасырлық көйлектері сақтаулы. «Анамның көзі» деп тартқан орамалдары мен қолданған үй жабдықтарын сақтаған апай бүгінде өзі тұратын ауыл туралы да мұражай жасады. Otpannews.kz тілшісі Баяндыға арнайы барып, апаймен сұхбаттасып келді.Ақкүміс Сембайқызы анасының көзіне айналған көйлектер мен жаулықтарын, жадағай мен ішіктерін, сондай-ақ анасының үйретуімен тігілген бауды күні бүгінге дейін сақтап келеді. Әр жәдігерді баптап отырған апай әрқайсының тарихы туралы да сөз қозғады.«Анамның мына ішігіне шамамен 70 жылдан асты. Матасы – таза мақпал, іші – қаракөл қойының жүні. Сондықтан болса керек, біте түсіп, ішкі жағындағы жүндер мен жағасы желінген. Табиғи заттардан тігілген ғой, өйткені жасандыға біте түспейді. Менде анамның екі ішігі бар. Біріншісі – табиғи қаракөл жүнінен, ал екіншісі – бірінші ішікті үлгі етіп, соған қарап отырып, анамның өзі тіккені. Бұның матасы мақпал болса да, біріншідегідей таза түрі емес, ішкі терісі де солай. Бірақ бұл өте таза әрі жақсы сақталған. Қанша күтіп, баптасам да бірінші ішік кішкене бүлініп қалды»,- дейді Ақкүміс Дүйсенбаева. Апайдың айтуынша, анасының жетпісінші жылдары өз қолымен тіккен ішіні әлі де сұранысқа ие. Әр наурыз мерекесінде ауыл тұрғындары бірінен соң бірі сұрап киетін ішік әлі де жап-жаңа күйде. Одан бөлек Ақкүміс Сембайқызы ХХ ғасырдың 50 жылдарында тігілген жадағайды да көрсетті. Оның айтуынша, бүгінгі жадағайлар мен бұрынғының айырмасы бар.«Жадағайдың ішіне бұрын түйенің жүнін салатын. Ол жылу беріп, жел өткізбейді. Ал қазір синтефон салады. Бұрын жадағайды үлкен әйелдер шаруаға киетін. Қазір қыздар да, келіндер де киіп жүр. Менің есімде қалғаны, осы жадағайды әкем жамылып жататын. Бұрын ішіктерді де, жадағай, тондарды да адамдар жамылатын еді. Орнынан тұрып, сол жамылған сырт киімін иығына іліп, далаға шығып кете беретін. Ата-анам түйе бақты. Сондықтан осындай жылуды сақтап, жел өткізбейтін сырт киімдерді көп киетін»,- деді Ақкүміс Сембайқызы. 66 жастағы Ақкүміс Дүйсенбаева – Баянды ауылының алғашқы тұрғындарының бірі. Ауылға алғашында мұғалім болып жұмысқа орналасқан апай ауыл тарихымен де бөлісті. «Баянды ауылы бұрын “Аткөрім” аталды. 1973 жылы ауыл құрылды. Мен оқуды бітіріп келген жылы ауылда алғашқы мектеп ашылды, ең үлкені – 8 сынып еді. Мен сол 8 сынып оқушыларына қазақ тілі мен әдебиеті пәнінен сабақ бердім. Ауыл кейін “Баянды” аталды»,- дейді Ақкүміс апай. Ақкүміс Сембайқызы қызмет еткен Баяндыдағы алғашқы мектеп бүгінде «Сұңқар» аула клубы ретінде жұмыс істеп тұр. Клуб ішінде апай жасаған ауыл мұражайы бар. Бұл мұражайда ауылдың құрылуына себеп болған әр адам, алғашқы тұрғын мен ең бірінші дәрігер, ең бірінші құқық қорғау қызметкерлері мен ауылдағы тұңғыш шаруалар туралы барлығы сақталған. Мұражайда арнайы жасалған 1973 жылғы ауылдың макеті де бар. Кабинеттің әр бұрышын тарихқа толтырған апайдың айтуынша, оның мұрағатында жүздеген адам туралы ақпарат сақтаулы. Алдағы уақытта ауыл тарихы туралы кітап жазуды жоспарлаған апай Баянды ауылының үлкейіп жатқанына қуанышты екенін айтты. «Бұрын бұл ауылда тек 5 үй болды. Онда да бұл үйлер кейін салынды. Ең бірінші бұл ауылда қоралар бой көтерген. Мал бағу үшін малшыларды, шаруаларды арнайы алдырып, үйлер салынды. Ал енді бүгінде бұл ауылда 1400-ден астам үй мен 8 мыңнан астам тұрғын бар. Мен келгенде бұл ауылда бәрі жас еді. Тұрғындар шамамен 25-30 жаста болған. Бүгінде сол жандардың ішінен санаулы ғана адам қалды, бірақ олардың көзі болып, ұл-қыздары арамызда жүр. Сол кездегі алғашқы тұрғындар бүгінде 80-90 жасқа келіп қалды»,- деді Ақкүміс Сембайқызы.